नवरात्र जवळ येताच देशभरातील कुटुंबे उपवासाची तयारी करतात—ही परंपरा भक्ती व संयमाशी निगडीत आहे. परंपरेसोबतच, योग्य घटकांनी बनवलेले अन्न उपवासाला आरोग्यदायी आधार देखील देऊ शकते. साबुदाणा आणि कॅलिफोर्निया बदाम यांसारखे पोषक पदार्थ ऊर्जा टिकवून ठेवतात, पचनास मदत करतात आणि संपूर्ण नऊ दिवस निरोगी राहण्यास हातभार लावतात.
उपवास अधिक आरोग्यदायी करण्यासाठी, मॅक्स हेल्थकेअरच्या रिजनल हेड – डायटेटिक्स, ऋतिका समद्दार यांनी आपले तज्ज्ञ मार्गदर्शन दिले आहे. त्या अशा पोषणसमृद्ध घटकांवर भर देतात जे पारंपरिक व्रतसंस्कृतीला सन्मान देतात तसेच आधुनिक पोषणाच्या गरजांनाही अनुरूप आहेत. त्या सल्ला देतात की परिष्कृत साखर व तळलेले पदार्थ टाळा आणि नैसर्गिक, संपूर्ण अन्नघटकांवर लक्ष केंद्रित करा, जे उपवासादरम्यान ऊर्जा आणि एकूण आरोग्य टिकवून ठेवतात.
आरोग्यदायी व पोषक उपवासासाठी नवरात्रीच्या जेवणात या घटकांचा समावेश करा:
बदाम – सकाळीसाठी परिपूर्ण आहार
व्रतामध्ये सर्वाधिक सुचवले जाणारे घटकांपैकी बदाम हे पोषणमूल्यांमुळे वेगळे ठरतात. त्यामध्ये नैसर्गिक प्रोटीन, हेल्दी फॅट्स, व्हिटॅमिन E आणि मॅग्नेशियम असते—जे पोट भरलेले ठेवते, हृदयाचे आरोग्य जपते आणि उपवासादरम्यान ऊर्जा वाढवते. या फायद्यांचा पूर्ण लाभ घ्यायचा असल्यास दिवसाची सुरुवात भिजवलेल्या कॅलिफोर्निया बदामांच्या छोट्या प्रमाणाने करा, ज्यामुळे तुम्ही जास्त वेळ उत्साही व तृप्त राहाल.
साबुदाणा – पारंपरिक ऊर्जा वाढवणारा घटक
नवरात्र साबुदाणा खिचडी किंवा वड्यांशिवाय अपूर्णच वाटते. साबुदाणा पचायला हलका असून सहज पचणाऱ्या कार्बोहायड्रेट्सने समृद्ध आहे, त्यामुळे तो ऊर्जा मिळवण्यासाठी उत्तम पर्याय ठरतो. त्यात थोडा लिंबाचा रस घातल्यास अधिक ताजेतवाने वाटते. मात्र, जेवणानंतर आळशीपणा येऊ नये यासाठी प्रमाण नियंत्रित ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
कुट्टू पीठ – पोषणाने समृद्ध पीठ
कुट्टूचे पीठ हे नवरात्रातील सर्वात महत्त्वाचे घटकांपैकी एक आहे. पॅनकेक, चिल्ले किंवा इतर व्रत-अनुकूल पदार्थ बनवण्यासाठी ते उत्तम आहे. परिष्कृत पिठांपेक्षा वेगळे, हे ग्लूटेन-फ्री असून फायबर, मॅग्नेशियम आणि अँटिऑक्सिडंट्सने समृद्ध आहे. ते पचन सुधारते आणि दीर्घकाळ ऊर्जा देते, त्यामुळे उपवासादरम्यान दैनंदिन कामे सुरळीत पार पाडण्यासाठी हा उत्तम पर्याय ठरतो.
सामक तांदूळ – हलके आणि आरोग्यदायी पर्याय
आपण नियमित तांदूळ मिस करत आहात का? बर्नयार्ड मिलेट, म्हणजे सामक, हा एक उत्कृष्ट पर्याय आहे. हे कमी कॅलरीजचे, B-कॉम्प्लेक्स व्हिटॅमिन्सने समृद्ध आणि कमी फॅटचे आहे. पुलाव असो वा खीर, सामक व्रताच्या जेवणात भरपूर आरामदायकपणा देतो आणि अन्नाला जडपणा आणत नाही.
या नवरात्रात, आपल्या ताटात परंपरा आणि सजग आहार (माइंडफुल ईटिंग) यांचा समतोल ठेवा, जेणेकरून नव्हा दिवसांची उपासना आणि उत्सव साजरा करताना शरीर ऊर्जेने भरलेले राहील. योग्य आहार निवडल्यास, उपवास हा फक्त आध्यात्मिक साधना न राहता शरीराची काळजी घेण्याची आणि आरोग्यदायी सवयी निर्माण करण्याची संधी ठरू शकतो, ज्या उत्सवानंतरही टि
कून राहतील.
