पुणे : मेडिकव्हर हॉस्पिटल्स, भोसरी – पुणे येथे दुय्यम प्रसूतीनंतर झालेल्या तीव्र रक्तस्रावामुळे गंभीर अवस्थेत दाखल झालेल्या ३४ वर्षीय महिलेवर अत्याधुनिक आणि जीवनरक्षक उपचार यशस्वीपणे करण्यात आले. वेळेत घेतलेल्या वैद्यकीय निर्णयामुळे रुग्णाचा जीव वाचवण्यात आला तसेच तिचे गर्भाशय सुरक्षित ठेवण्यात डॉक्टरांना यश आले.
ही महिला IVF पद्धतीने जुळ्या बाळांची आई झाली होती. नियोजित सिझेरियन शस्त्रक्रियेनंतर १३ व्या दिवशी तिला अचानक मोठ्या प्रमाणात योनीमार्गातून रक्तस्राव, पोटदुखी, चक्कर येणे आणि अशक्तपणा जाणवू लागला. तपासणीत तिची प्रकृती गंभीर असून दुय्यम प्रसूतीनंतरचा रक्तस्राव असल्याचे स्पष्ट झाले.
अल्ट्रासाऊंड तपासणीत गर्भाशयात चिकटलेले अपरा ऊतक असल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला. या अवस्थेत मोठ्या प्रमाणात रक्तस्राव होण्याचा धोका असून गर्भाशय काढून टाकण्याची शस्त्रक्रिया करावी लागू शकत होती. मात्र रुग्णाचे वय कमी असून भविष्यातील मातृत्व जपणे महत्त्वाचे असल्याने डॉक्टरांनी गर्भाशय सुरक्षित ठेवणारा उपचार करण्याचा निर्णय घेतला.
याबाबत माहिती देताना डॉ. मधुश्री माने, कन्सल्टंट – स्त्रीरोग व प्रसूतीशास्त्र, म्हणाल्या,
“रुग्णाची अवस्था अतिशय गंभीर होती आणि प्रत्येक मिनिट महत्त्वाचे होते. पारंपरिक शस्त्रक्रियेऐवजी गर्भाशय वाचवणारा आणि तात्काळ परिणाम देणारा उपाय म्हणून आम्ही युटेरिन आर्टरी एम्बोलायझेशनचा निर्णय घेतला.”
स्त्रीरोग, अतिदक्षता आणि इंटरव्हेन्शनल रेडिओलॉजी विभागांच्या समन्वयातून ही प्रक्रिया यशस्वीपणे पार पडली. या प्रक्रियेमुळे दोन्ही गर्भाशय धमनींमधील रक्तप्रवाह नियंत्रित करण्यात आला आणि रक्तस्राव पूर्णतः थांबला.
या उपचाराबाबत डॉ. अमृता वर्मा, इंटरव्हेन्शनल रेडिओलॉजिस्ट, म्हणाल्या,
“युटेरिन आर्टरी एम्बोलायझेशन ही कमी आघात करणारी, सुरक्षित आणि प्रभावी उपचारपद्धती आहे. योग्य वेळी ही प्रक्रिया केल्यास जीव वाचवण्यासोबतच गर्भाशय सुरक्षित ठेवणे शक्य होते.”
उपचारानंतर रुग्णाला आयसीयूमध्ये निरीक्षणाखाली ठेवण्यात आले. आवश्यक रक्तघटकांचे संक्रमण आणि औषधोपचार देण्यात आले. रुग्णाची प्रकृती स्थिर झाल्यानंतर कोणताही अतिरिक्त रक्तस्राव झाला नाही आणि तिची तब्येत हळूहळू सुधारत गेली. या यशस्वी उपचारामुळे रुग्णाचा जीव वाचण्यासोबतच तिचे गर्भाशय सुरक्षित राहिले.
