पुणे २३ सप्टेंबर २०२६: आज आरोग्यसेवेचे क्षेत्र वेगाने बदलत आहे. वैद्यकीय विज्ञानात मोठ्या प्रमाणावर संशोधन सुरू असून नवनव्या संकल्पना, तंत्रज्ञान आणि उपचारपद्धती विकसित होत आहेत. डिजिटल माध्यमांमुळे वैद्यकीय ज्ञानाचा प्रसारही झपाट्याने होत आहे.
त्याच वेळी आरोग्यसेवा अधिक खर्चिक होत चालली आहे. बाजारपेठेच्या प्रभावामुळे महागडी औषधे आणि उपकरणे वापरण्याकडे कल वाढला आहे.
कॉर्पोरेट क्षेत्राच्या सहभागामुळे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, उपकरणे आणि तपासण्या उपलब्ध झाल्या आहेत. आजाराचे अचूक व लवकर निदान, रोबोटिक आणि नेव्हिगेशन तंत्रज्ञान, तसेच कमीत कमी छेद देऊन केल्या जाणाऱ्या शस्त्रक्रिया यांमुळे आरोग्यसेवेत मोठे परिवर्तन घडले आहे. प्रगत उपचारांसाठी आता परदेशात जाण्याची गरज उरलेली नाही; ते भारतातच उपलब्ध आहेत.
मात्र, मोठ्या गुंतवणुकीमुळे उपचारांचा खर्चही वाढला आहे. अनावश्यक तपासण्या किंवा वैद्यकीयदृष्ट्या गरज नसलेल्या शस्त्रक्रिया करण्याकडे कल निर्माण होऊ शकतो. कॉर्पोरेट रुग्णालयांमधील उपचार सामान्य भारतीय रुग्णाच्या आर्थिक आवाक्याबाहेर गेले आहेत.
सर्वोत्तम उपचार म्हणजे नेहमीच महागडा उपचार, असा एक गैरसमज प्रचलित आहे.
प्रत्यक्षात, योग्य विचारपूर्वक केलेल्या शस्त्रक्रियाविरहित उपचारांमुळे ८० टक्क्यांहून अधिक शस्त्रक्रिया टाळता येऊ शकतात किंवा पुढे ढकलता येऊ शकतात.
अस्थिरोगशास्त्रातील या शस्त्रक्रियाविरहित उपचारपद्धतीला ‘ऑफिस ऑर्थोपेडिक्स’ म्हणतात. पाश्चात्त्य देशांत बाह्यरुग्ण विभाग किंवा क्लिनिकला ‘ऑफिस’ म्हटले जाते; त्यावरून ही संज्ञा रूढ झाली आहे.
पुण्यातील नामवंत अस्थिरोगतज्ज्ञ डॉ. एन. जे. कर्णे गेली ४१ वर्षांहून अधिक काळ वैद्यकीय व्यवसायात कार्यरत आहेत. गेल्या चार वर्षांपासून ते इंडियन ऑर्थोपेडिक असोसिएशनच्या ऑफिस ऑर्थोपेडिक्स समितीचे अध्यक्ष आहेत. देशाच्या विविध भागांतील अनेक अस्थिरोगतज्ज्ञ बहुतेक रुग्णांवर शस्त्रक्रियेशिवाय यशस्वी उपचार करत असल्याचे त्यांच्या निदर्शनास आले. या पार्श्वभूमीवर त्यांनी ऑफिस ऑर्थोपेडिक्ससाठी ‘ग्लोबल असोसिएशन ऑफ ऑफिस ऑर्थोपेडिक्स’ (GAOO) ही पहिली राष्ट्रीय संघटना स्थापन केली आहे.
पदव्युत्तर अभ्यासक्रम आणि प्रशिक्षणामध्ये शस्त्रक्रियाविरहित उपचारांना पुरेसे स्थान दिले जात नसल्याचे दिसून येते. पदव्युत्तर शिक्षणानंतरच्या फेलोशिप्स प्रामुख्याने शस्त्रक्रियांवर केंद्रित असतात. अनेक पाठ्यपुस्तके, परिषदा, सातत्यपूर्ण वैद्यकीय शिक्षणाचे कार्यक्रम, संशोधन आणि नवकल्पनाही शस्त्रक्रियांभोवती केंद्रित असतात. त्यामुळे शस्त्रक्रियांचे प्रमाण वाढण्यास केवळ डॉक्टरांना जबाबदार धरता येणार नाही. शस्त्रक्रिया टाळण्याची इच्छा असूनही अनेक डॉक्टरांना शस्त्रक्रियाविरहित उपचारांचे पुरेसे प्रशिक्षण मिळालेले नसते.
म्हणूनच GAOO अस्थिरोगतज्ज्ञांना रुग्णांवर शस्त्रक्रियेशिवाय यशस्वी उपचार करता यावेत, यासाठी प्रशिक्षण देण्यावर भर देत आहे. अनेक ज्येष्ठ अस्थिरोगतज्ज्ञांनी स्वतःच्या प्रभावी शस्त्रक्रियाविरहित पद्धती आणि उपचारविषयक दृष्टिकोन विकसित केले आहेत. या तज्ज्ञांना एका व्यासपीठावर आणून चर्चा व विचारविनिमयाच्या माध्यमातून शस्त्रक्रियाविरहित उपचारांची प्रभावी मार्गदर्शक तत्त्वे तयार करण्यास संघटना मदत करणार आहे.
या उद्दिष्टासाठी GAOO ने ऑफिस ऑर्थोपेडिक्सवरील आपली पहिली आंतरराष्ट्रीय परिषद, ‘ऑफिसऑर्थोकॉन २६’, पुण्यातील हॉटेल हयात रीजन्सी येथे आयोजित केली आहे.
२५ सप्टेंबर २०२६ रोजी पुण्यातील संचेती रुग्णालयात आयोजित तीन कार्यशाळांमध्ये उपचारपद्धतींची प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिके होणार आहेत. मुख्य परिषद २६ आणि २७ सप्टेंबर रोजी सकाळी ७ ते सायंकाळी ७ या वेळेत होईल. त्यात आंतरराष्ट्रीय तसेच देशातील नामवंत तज्ज्ञ मार्गदर्शन करतील आणि भारतभरातून प्रतिनिधी सहभागी होतील.
आधुनिक अस्थिरोग उपचारांच्या दैनंदिन व्यवहारातील गरजा लक्षात घेऊन ऑफिसऑर्थोकॉन २६ ची आखणी करण्यात आली आहे. अचूक निदान, सुसूत्र उपचारपद्धती, रुग्णांशी प्रभावी संवाद आणि बाह्यरुग्ण विभागात करता येणाऱ्या उपचारांतील कौशल्य या विषयांवर परिषदेत भर दिला जाईल. नामवंत तज्ज्ञ आणि नवे दृष्टिकोन स्वीकारणारे चिकित्सक आपले अनुभव व उपयुक्त माहिती मांडतील. डॉक्टरांच्या दैनंदिन कामकाजात आणि रुग्णांच्या उपचारांत प्रत्यक्ष फायदा होईल, असे शिक्षणाचे वातावरण निर्माण करणे हा परिषदेचा उद्देश आहे.
शैक्षणिक कार्यक्रमांबरोबरच ही परिषद सहकाऱ्यांशी संपर्क साधण्यासाठी, विचारांची देवाणघेवाण करण्यासाठी आणि देशभरातील बाह्यरुग्ण अस्थिरोग सेवेचा दर्जा उंचावण्यासाठी एक व्यासपीठ ठरेल. विशेष कार्यशाळा, सखोल प्रशिक्षणवर्ग आणि दैनंदिन उपचारांतील प्रत्यक्ष आव्हानांवर आधारित सत्रे आयोजित केली जातील. रुग्णप्रकरणांवर आधारित चर्चा, पुराव्यांवर आधारित उपचारपद्धती आणि बाह्यरुग्ण विभागात सहज अमलात आणता येतील अशा उपायांवर वैज्ञानिक कार्यक्रमात भर असेल.
ऑफिसऑर्थोकॉन २६ ही परिषद अस्थिरोग उपचारपद्धतीत क्रांतिकारक बदल घडवून आणेल, असा विश्वास आहे.
