पुणे, २४ सप्टेंबर २०२६: वैद्यकीय क्षेत्रातील उत्कृष्ट समन्वय आणि वेळेवर घेतलेल्या निर्णयांचे उल्लेखनीय उदाहरण ठरत, DPU सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटल, पिंपरी, पुणे यांनी देवगिरी हॉस्पिटल, परभणी येथून दात्याची फुफ्फुसे पुण्यात यशस्वीरीत्या आणली. या प्रयत्नांमुळे गंभीर आजाराने ग्रस्त असलेल्या रुग्णावर जीव वाचविणारे फुफ्फुस प्रत्यारोपण करणे शक्य झाले.
५३ वर्षीय पुरुष रुग्ण गेल्या सहा वर्षांपासून फुफ्फुसांच्या गंभीर आजाराने त्रस्त होते आणि त्यांना ऑक्सिजनच्या अतिरिक्त पुरवठ्यावर अवलंबून राहावे लागत होते. आजाराची तीव्रता हळूहळू वाढत गेल्याने त्यांच्या दैनंदिन कामकाजावर मोठ्या प्रमाणात मर्यादा आल्या होत्या. योग्य दाता मिळण्याच्या प्रतीक्षेत ते गेल्या दीड वर्षापासून DPU येथे नोंदणीकृत होते.
२१ सप्टेंबर रोजी रात्री प्रत्यारोपण पथकाला परभणी येथून संभाव्य फुफ्फुस दात्याबाबत माहिती मिळाली. संबंधित अवयव रुग्णासाठी योग्य असल्याचे आढळून आले. ४६ वर्षीय पुरुष दात्याला २० सप्टेंबर रोजी झालेल्या अपघातात दुखापत झाली होती आणि त्यांना परभणी येथील देवगिरी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले होते. निर्धारित वैद्यकीय तपासण्या, ज्यामध्ये ॲप्निया चाचणीचाही समावेश होता, पूर्ण केल्यानंतर त्यांना मेंदूमृत घोषित करण्यात आले. समुपदेशनानंतर त्यांच्या कुटुंबीयांनी अवयवदानास संमती दिली आणि इतर गरजू रुग्णांना जीवनदान देण्याचा निर्णय घेतला.
DPU च्या प्रत्यारोपण पथकात ट्रान्सप्लांट सर्जन, पल्मोनोलॉजिस्ट, वैद्यकीय कर्मचारी, परिचारिका, ब्रॉन्कोस्कोपी तंत्रज्ञ आणि ट्रान्सप्लांट समन्वयक यांचा समावेश होता. हे पथक रात्री परभणीच्या दिशेने रवाना झाले आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी दाता रुग्णालयात पोहोचले. अवयव काढण्याची प्रक्रिया २२ सप्टेंबर रोजी दुपारी सुमारे १ वाजता पूर्ण झाली.
परभणी आणि पुणे दरम्यानचे अंदाजे ३८० किलोमीटरचे अंतर आणि फुफ्फुसांच्या प्रत्यारोपणासाठी उपलब्ध असलेला मर्यादित कालावधी लक्षात घेता, केवळ रस्ते वाहतुकीवर अवलंबून न राहता चार्टर्ड विमानाची व्यवस्था करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. रुग्णालय प्रशासनाच्या सहकार्याने हैदराबाद येथून चार्टर्ड विमानाची व्यवस्था करण्यात आली. हे विमान दाता रुग्णालयापासून सुमारे ७५ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या नांदेड विमानतळावर पोहोचले.
दात्याकडून मिळालेली फुफ्फुसे परभणी आणि नांदेड पोलिस तसेच वाहतूक प्रशासनाच्या समन्वयातून तयार करण्यात आलेल्या ग्रीन कॉरिडॉरद्वारे परभणीहून नांदेड विमानतळापर्यंत पोहोचविण्यात आली. त्यानंतर विमानाने फुफ्फुसे पुण्याला आणली आणि ते सुमारे दुपारी ३:१५ वाजता पुण्यात पोहोचले. पुणे विमानतळावरून फुफ्फुसे रुग्णवाहिकेत हस्तांतरित करण्यात आली. त्यानंतर पुणे पोलीस, PCMC पोलीस आणि वाहतूक प्रशासनाच्या सहकार्याने DPU सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटलपर्यंत ग्रीन कॉरिडॉर उपलब्ध करून देण्यात आला. सुमारे दुपारी ४ वाजता फुफ्फुसे DPU येथे पोहोचली आणि त्यानंतर प्रत्यारोपण पथकाला रुग्णाच्या उपचाराची पुढील प्रक्रिया सुरू करणे शक्य झाले.
या यशस्वी प्रक्रियेसाठी DPU प्रत्यारोपण पथक, दाता रुग्णालय, परभणी आणि नांदेड पोलीस, पुणे पोलीस आयुक्तालय, पुणे वाहतूक पोलीस, PCMC आयुक्तालय, PCMC वाहतूक विभाग, विमानतळ प्रशासन, रुग्णवाहिका पथक आणि रुग्णालय प्रशासन यांनी एकत्रितपणे आणि समन्वयाने काम केले. त्यांच्या उत्कृष्ट समन्वयामुळे दात्याची फुफ्फुसे जवळपास ३८० किलोमीटरचा प्रवास करून प्रत्यारोपणासाठी आवश्यक असलेल्या महत्त्वपूर्ण कालमर्यादेत DPU येथे पोहोचविणे शक्य झाले.
डॉ. पी. डी. पाटील, कुलपती, डॉ. डी. वाय. पाटील विद्यापीठ (अभिमत विद्यापीठ), पिंपरी, पुणे, म्हणाले, “जीव वाचविण्यासाठी वैद्यकीय कौशल्य आणि समन्वयित सांघिक प्रयत्नांची ताकद या प्रकरणातून दिसून येते. या संपूर्ण प्रक्रियेत सहभागी झालेल्या सर्व पथकांचे आणि प्रशासनाचे मी कौतुक करतो. तसेच, इतरांना जीवनदान देण्यासाठी अवयवदानाचा उदात्त निर्णय घेणाऱ्या दाता कुटुंबाप्रती मी मनापासून कृतज्ञता व्यक्त करतो.”
डॉ. भाग्यश्री पी. पाटील, प्र-कुलपती, डॉ. डी. वाय. पाटील विद्यापीठ (अभिमत विद्यापीठ), पिंपरी, पुणे, म्हणाल्या, “अवयवदानामुळे रुग्णांना जीवनाची दुसरी संधी मिळते. दाता कुटुंबाचा निर्णय आणि आमच्या वैद्यकीय व सहाय्यक पथकाच्या समर्पित प्रयत्नांमुळे हे जीव वाचविणारे प्रत्यारोपण शक्य झाले. या प्रयत्नांमुळे अवयवदानाबाबत अधिक जागरूकता निर्माण होईल, अशी आम्हाला आशा आहे.”
डॉ. यशराज पाटील, विश्वस्त व कोषाध्यक्ष, डॉ. डी. वाय. पाटील विद्यापीठ (अभिमत विद्यापीठ), पिंपरी, पुणे, म्हणाले, “मर्यादित कालावधीत जवळपास ३८० किलोमीटर अंतरावरून दात्याची फुफ्फुसे आणणे हे मोठे आव्हान होते आणि त्यासाठी उत्कृष्ट समन्वयाची आवश्यकता होती. चार्टर्ड विमान आणि पोलिस तसेच वाहतूक प्रशासनाच्या सहकार्याने उभारण्यात आलेल्या ग्रीन कॉरिडॉरमुळे फुफ्फुसे वेळेत DPU येथे पोहोचविणे शक्य झाले. या जीवनदायी मोहिमेत सहभागी झालेल्या सर्वांचे मी मनःपूर्वक आभार मानतो.”
