कृषीभूषण विजय अण्णा बोराडे यांना कृषी, शेतकरी सक्षमीकरण आणि ग्रामीण विकासातील योगदानाबद्दल ‘अतुल्य योगदान पुरस्कार 2026’ प्रदान.
पुणे, 5 ऑक्टोबर 2026: इशान्या फाउंडेशनतर्फे NABARDच्या भारत ग्राम उत्सवाच्या सहकार्याने आयोजित करण्यात आलेल्या 19व्या ‘कला कृषी बाजार’ या उपक्रमाचा पुण्यात उत्साहपूर्ण वातावरणात समारोप झाला. भारतभरातील कारागीर, शेतकरी, स्वयंसेवी संस्था आणि सामाजिक उद्योजकांना एकत्र आणणाऱ्या या पाच दिवसीय उपक्रमात 20 हून अधिक राज्यांतील 150 हून अधिक सहभागी संस्था आणि 3,000 हून अधिक उत्पादने सहभागी झाली. पारंपरिक हस्तकला, हातमाग, कृषी उत्पादने, शाश्वत उत्पादने आणि विविध प्रादेशिक खाद्यपदार्थ अनुभवण्याची तसेच त्यामागील समुदायांशी थेट संवाद साधण्याची संधी यामुळे पुणेकरांना मिळाली. समारोप सोहळ्यातील प्रमुख आकर्षण म्हणजे ‘अतुल्य योगदान पुरस्कार 2026’ प्रदान करण्यात आले. कृषी, ग्रामीण विकास आणि समुदाय सक्षमीकरणासाठी उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या व्यक्तींचा या पुरस्काराद्वारे गौरव करण्यात आला.
‘कृषीभूषण’ म्हणून परिचित असलेले विजय अण्णा बोराडे यांना मराठवाड्यातील पावसावर आधारित शेती, जलसंधारण आणि दुष्काळप्रवण भागांसाठी उपयुक्त शेती पद्धतींमध्ये दिलेल्या योगदानाबद्दल गौरविण्यात आले. मराठवाडा शेती सहाय्य मंडळाचे कार्यकारी संचालक म्हणून त्यांनी कृषी शिक्षण, जलव्यवस्थापन आणि ग्रामीण समुदायांना सक्षम करणाऱ्या तळागाळातील विविध उपक्रमांवर सातत्याने काम केले आहे. तसेच शाश्वत कृषी पद्धतींना प्रोत्साहन देण्यासाठी त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे.
यावेळी दीपक फर्टिलायझर्स अँड पेट्रोकेमिकल्स कॉर्पोरेशन लिमिटेड (DFPCL) चे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक श्री. सैलेश मेहता म्हणाले, “यावर्षीचे अतुल्य योगदान पुरस्कार प्राप्त मानकरी तळागाळातील नवोन्मेषाच्या माध्यमातून ग्रामीण उपजीविकेत परिवर्तन घडवून आणण्याची क्षमता अधोरेखित करतात. जलसंधारण, हवामानाच्या आव्हानांना तोंड देणारी शेती आणि शेतकरी उद्योजकतेच्या विकासासाठी त्यांचे कार्य ठोस आणि दीर्घकालीन परिणाम घडवत आहे. इशान्या फाउंडेशन आणि कला कृषी बाजाराला या प्रयत्नांचा गौरव करताना तसेच स्थानिक पातळीवर सुरू असलेल्या परिवर्तनाच्या प्रेरणादायी कथा व्यापक स्तरावर पोहोचवताना अभिमान वाटतो.”
इशान्या फाउंडेशनच्या व्यवस्थापकीय विश्वस्त श्रीमती पारुल मेहता म्हणाल्या, “यावर्षीच्या कला कृषी बाजाराच्या माध्यमातून इशान्या फाउंडेशनने अर्थपूर्ण प्रगती घडवून आणणाऱ्या कल्पना आणि उपक्रमांना ओळख देण्याची आणि त्यांना व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याची आपली बांधिलकी अधोरेखित केली आहे. नवोन्मेष, उद्योजकता आणि शाश्वत विकासाला चालना देणाऱ्या व्यक्तींच्या प्रयत्नांचा गौरव करून हे व्यासपीठ केवळ त्यांच्या यशाचा सन्मान करत नाही, तर अधिक सक्षम ग्रामीण अर्थव्यवस्था उभारण्यासाठी व्यापक सहभागालाही प्रेरणा देते.”
उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या तीन सर्वोत्कृष्ट स्वयंसेवी संस्थांना (NGOs) रोख पारितोषिके देऊन त्यांच्या कार्याबद्दल कौतुक आणि प्रोत्साहन व्यक्त करण्यात आले. या आर्थिक सहाय्यामुळे संबंधित संस्थांना आपल्या उत्पादनांमध्ये अधिक सुधारणा करणे, विपणन उपक्रम बळकट करणे, विकासासाठी आवश्यक संसाधने उपलब्ध करणे आणि संस्थात्मक क्षमता वाढविणे शक्य होईल. परिणामी, त्यांना आपला सामाजिक प्रभाव अधिक व्यापक करण्यास आणि पुढील टप्प्यावर प्रगती करण्यास मदत मिळेल.
NABARDच्या भारत ग्राम उत्सवाच्या सहकार्यामुळे ग्रामीण उत्पादक आणि उद्योजकांना अधिक व्यापक व्यासपीठ मिळाले. देशाच्या विविध भागांतील समुदायांची उत्पादने आणि त्यांच्या प्रेरणादायी कथा शहरी ग्राहकांपर्यंत पोहोचविण्याची संधी या माध्यमातून निर्माण झाली.
पाच दिवसांच्या या उपक्रमात अभ्यागतांनी हस्तनिर्मित वस्त्रे, पारंपरिक विणकाम, दागिने, मातीची भांडी, गृहसजावटीच्या वस्तू, सेंद्रिय उत्पादने, नैसर्गिक आरोग्यविषयक उत्पादने, पुनर्वापरित व पुनर्चक्रित वस्तू तसेच विविध प्रादेशिक खाद्यपदार्थांचा अनुभव घेतला.
केवळ खरेदीपुरता मर्यादित न राहता, या बाजाराने अभ्यागतांना कारागीर, शेतकरी आणि सहभागी संस्थांशी थेट संवाद साधण्याची तसेच पारंपरिक तंत्रे, सेंद्रिय शेती, शाश्वत हस्तकला, पुनर्वापर आणि पुनर्चक्रण याबाबत जाणून घेण्याची संधी दिली. सहभागी संस्थांनी महिला सक्षमीकरण, उपजीविका निर्मिती, ग्रामीण विकास, युवक कौशल्य विकास, आरोग्य व स्वच्छता, शिक्षण आणि समावेशक विकास यांसाठी राबविण्यात येणाऱ्या विविध उपक्रमांचीही माहिती दिली. या उपक्रमात सहभागी संस्थांसाठी ‘From Selling to Sustaining – 3 Practical Levers for Growing a Small Business’ या विषयावर क्षमता-विकास सत्राचेही आयोजन करण्यात आले. लघुउद्योगांना आपली पोहोच वाढविण्यास आणि शाश्वत संधी निर्माण करण्यास मदत करणे हा या सत्राचा उद्देश होता. कौशल्य विकास आणि उपजीविकेच्या संधींच्या माध्यमातून समुदायांना सक्षम करण्याच्या इशान्या फाउंडेशनच्या व्यापक दृष्टिकोनाला हे सत्र पूरक ठरले.
