मेरील लाईफ सायन्सेसतर्फे १६ ते १८ जानेवारी २०२६ या कालावधीत वापी येथे तीन दिवसीय हृदयविकार परिषद संपन्न
वापी, भारत
गेल्या पाच दशकांत हृदयविकाराच्या उपचारांमध्ये (Cardiac care) अमूलाग्र बदल झाले आहेत. १९७७ मध्ये झालेल्या पहिल्या ‘बलून एंजिओप्लास्टी’पासून ते आजच्या ‘इमेज-गाइडेड’ आणि ‘प्रिसिजन-ड्रिव्हन’ (अचूकता आधारित) उपचारांपर्यंतचा प्रवास हा वैद्यकीय क्षेत्रातील प्रगतीचा आरसा आहे. भारतात ही उत्क्रांती विशेष महत्त्वाची आहे, कारण देश एका बाजूला हृदयविकाराच्या वाढत्या संकटाचा सामना करत आहे आणि दुसऱ्या बाजूला वैद्यकीय तंत्रज्ञान क्षेत्रात जागतिक केंद्र म्हणून उदयास येत आहे.
हाच प्रवास आणि बदल वापी येथील मेरील अकॅडमीमध्ये १६ ते १८ जानेवारी दरम्यान आयोजित ‘प्रिझम-पीसीआय कॉन्क्लेव्ह २०२६’ (PRISM-PCI Conclave 2026) चा मुख्य विषय होता. मेरील लाईफ सायन्सेसतर्फे आयोजित या कार्यक्रमात भारत आणि जगभरातील सुमारे ३०० ‘इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजिस्ट’ सहभागी झाले होते. एकेकाळी साधी वाटणारी एंजिओप्लास्टी प्रक्रिया आता कशी गुंतागुंतीची झाली आहे आणि नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान रुग्णांचे प्राण वाचवण्यासाठी कसे साहाय्यक ठरत आहे, यावर येथे सखोल चर्चा करण्यात आली.
प्रिझम (PRISM) म्हणजे ‘Precision Revascularization using Innovation-Guided Strategy for management of Complex PCI’. ही संकल्पना हृदयविकार उपचारांमधील नवीन वास्तव दर्शवते. आजकाल रुग्णांमध्ये अनेक रक्तवाहिन्यांचे आजार (multi-vessel disease), कॅल्शियम जमा होणे (heavy calcification), हार्ट फेल्युअर किंवा कमी वयात उद्भवणारे हृदयविकार अशा समस्या मोठ्या प्रमाणात दिसून येतात. अशा गुंतागुंतीच्या प्रकरणांमध्ये केवळ कौशल्य पुरेसे नसून अचूक इमेजिंग, फिजिओलॉजिकल असेसमेंट आणि प्रगत उपकरणांची जोड असणे आवश्यक आहे.
पुण्यातील रुबी हॉल क्लिनिकचे इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. सी. एन. माखले यांनी आपले मत व्यक्त करताना सांगितले की, “एंजिओप्लास्टीचे भविष्य हे आजार अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यात आहे. यासाठी इमेजिंग आणि फिजिओलॉजीचा वापर करून अचूक निर्णय घेणे महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक ब्लॉक झालेली रक्तवाहिनी एक वेगळी कथा सांगते. अचूकता (Precision) म्हणजे केवळ सावधगिरी नव्हे, तर ‘योग्य’ असणे होय. ही पद्धत सुरक्षितता वाढवते, विशेषतः जेव्हा जगभरात गुंतागुंतीची प्रकरणे वाढत आहेत. सर्वात महत्त्वाचे निर्णय प्रत्यक्ष प्रक्रियेपूर्वीच घेतले जातात. इमेजिंगमुळे एंजिओग्राफीच्या पलीकडे जाऊन नेमका कोणता ब्लॉक काढणे आवश्यक आहे, हे समजण्यास मदत होते.”
पुण्यातील सह्याद्री हॉस्पिटलचे कार्डिओलॉजी डायरेक्टर डॉ. अभिजीत पळशीकर यांनी आधुनिक वैद्यकीय सरावात अचूकतेच्या महत्त्वावर भर दिला. ते म्हणाले, “प्रत्यक्ष प्रक्रियेला सुरुवात करण्यापूर्वीच उपचारांचे नियोजन सुरू होते. इमेजिंग आणि फिजिओलॉजी आपल्याला अशा गोष्टी सांगतात ज्या एंजिओग्राम सांगू शकत नाही. कोणते ब्लॉकेज खरोखरच रुग्णाच्या जिवाला धोका निर्माण करू शकतात, हे या साधनांमुळे समजते. यामुळे उपचारांमधील अनिश्चितता कमी होते आणि रुग्णांना अधिक चांगले परिणाम मिळतात. ‘प्रिझम-पीसीआय’मध्ये हे स्पष्ट झाले की, गुंतागुंतीच्या प्रकरणांमध्ये डेटा-आधारित धोरणे आता केवळ पर्याय नसून ती आधुनिक उपचारांचा केंद्रबिंदू आहेत.”
या परिषदेत भारताच्या वाढत्या जागतिक योगदानावरही प्रकाश टाकण्यात आला. गेल्या दशकात प्रगत कोरोनरी स्टेंट्स, इमेजिंग-गाइडेड सोल्युशन्स आणि ट्रान्सकॅथेटर हार्ट व्हॉल्व्ह यांसारख्या स्वदेशी तंत्रज्ञानामुळे भारताची आयातीवरील अवलंबित्व कमी झाले आहे. यामुळे भारतीय डॉक्टरांना जागतिक दर्जाची साधने उपलब्ध झाली आहेत.
तंत्रज्ञानाबरोबरच या परिषदेत प्रतिबंधात्मक उपायांवरही (Prevention) चर्चा करण्यात आली. हृदयविकार आता तरुण पिढीमध्येही वाढत असल्याने लवकर निदान, जीवनशैलीतील बदल आणि जनजागृती हे दीर्घकालीन परिणामांसाठी अत्यंत आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांनी नमूद केले.
परिषदेच्या समारोपप्रसंगी हे अधोरेखित झाले की, भारत केवळ मोठ्या संख्येने रुग्णांवर उपचार करत नाही, तर संशोधन आणि नाविन्यपूर्ण उपायांच्या माध्यमातून हृदयविकार उपचारांचे जागतिक भविष्य देखील घडवत आहे.
मेरील (Meril) बद्दल:
मेरील ही एक जागतिक वैद्यकीय उपकरणे तयार करणारी भारतीय कंपनी असून ती नाविन्यपूर्ण संशोधनाद्वारे आरोग्य सेवा क्षेत्रात प्रगती करण्यासाठी वचनबद्ध आहे. १५० हून अधिक देशांमध्ये मेरीलची उत्पादने उपलब्ध असून अमेरिका, ब्राझील, युरोप, आशिया, आफ्रिका आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये
कंपनीचे अस्तित्व आहे.
