पुणे, १९ डिसेंबर २०२३ : रिमोट प्रॉक्टर्ड असेसमेंट आणि कन्सल्टिंग सेवांमध्ये आघाडीची संस्था असलेल्या व्हीबॉक्स तर्फे इंडिया स्किल्स रिपोर्ट 2024 चे अनावरण आले आहे.या रिपोर्ट मध्ये आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआय) चा देशाच्या मनुष्यबळावर होणारा परिवर्तनात्मक प्रभाव अधोरेखित केला आहे. कार्य, कौशल्ये आणि गतिशीलतेच्या भविष्यावर एआयचा प्रभाव ही याची संकल्पना होती. ही अकरावी आवृत्ती व्हीबॉक्स नॅशनल एम्प्लॉयबिलिटी टेस्ट (डब्ल्यूएनईटी ) वर आधारित 3.88 लाख सहभागी आणि 152 कॉर्पोरेशन्सच्या अंतर्दृष्टीसह एआय डोमेनमधील भारताचे नेतृत्व अधोरेखित करणारी महत्त्वाची ठळक वैशिष्ट्ये सादर करणारी आहे.
भारताने एआय कौशल्य सक्षमता आणि प्रतिभा केंद्रीकरणामध्ये 3.09 प्रभावी गुण मिळवून जागतिक नेतृत्व स्थान मिळवले आहे, असे हा व्यापक अभ्यासपूर्ण अहवाल दर्शवितो. ऑगस्ट 2023 पर्यंत 4.16 लाख एआय व्यावसायिकांच्या स्थापित टॅलेंट बेससह,सुमारे 6.29 लाखांची सध्याची मागणी पूर्ण करण्यासाठी देश सज्ज आहे. 2026 पर्यंत हा आकडा 10 लाखांपर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे.
इंडिया स्किल्स रिपोर्ट 2024 मधील डब्ल्यूएनईटी एम्प्लॉयबिलिटी सर्व्हे हे देशातील रोजगारक्षम तरुणांमधील कल आणि लोकसंख्याशास्त्रीय परिवर्तन आणि त्यांच्या विकसित अपेक्षांबद्दल सखोल माहिती देते.भारतातील एकूण युवकांच्या रोजगारक्षमतेत गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 51.25 टक्के सुधारणा झाली आहे.मोठ्या प्रमाणात प्रतिभा असलेल्या राज्यांमध्ये, हरियाणा, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, उत्तर प्रदेश, केरळ आणि तेलंगणा या राज्यांमध्ये सर्वाधिक रोजगारक्षम तरुणांचे प्रमाण जास्त आहे.विशेषतः, डब्ल्यूएनईटी वर 76.47 टक्के परीक्षार्थींनी 60 टक्के किंवा त्याहून अधिक गुण मिळवून हरियाणा आघाडीवर आहे. 22 ते 25 वर्षे वयोगटात, उत्तर प्रदेश 74.77% वर सर्वात जास्त प्रतिभा केंद्रीकरणासह अव्वल आहे आणि यानंतर 71.97 टक्क्यांसह महाराष्ट्र दुसऱ्या स्थानावर आहे. याव्यतिरिक्त, या वयोगटातील प्रमुख 10 शहरांमधील एकूण रोजगारक्षमता दर 63.58 टक्के आहे.हे निष्कर्ष भारतातील रोजगारक्षमतेवर प्रभाव टाकणारे प्रादेशिक फरक आणि लोकसंख्याशास्त्रीय घटक अधोरेखित करतात.
इंडिया स्किल रिपोर्टचे मुख्य संयोजक व व्हीबॉक्सचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी निर्मल सिंग म्हणाले की ,आज इंडिया स्किल्स रिपोर्ट 2024 चे अनावरण करत असताना, देशाच्या एआय क्षेत्रातील या अंतर्दृष्टी मध्ये योगदान देणाऱ्या सर्वांचे मी मनापासून आभार व्यक्त करतो. जागतिक एआय क्रांतीचे नेतृत्व करण्याची भारताची क्षमता आपण केलेल्या लक्षणीय प्रगतीतून स्पष्ट होते. हा परिवर्तनीय प्रवास पुढे नेण्यासाठी, समावेशकतेवर लक्ष केंद्रित करून आव्हानांना सामोरे जावे लागेल. यशस्वी युवा कौशल्य विकास उपक्रम आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांमधील प्रगती दिसून येत असताना सरकारी संस्था, व्यवसाय आणि शैक्षणिक संस्था यांच्यातील सहयोगात्मक प्रयत्न महत्वाचे आहेत.
अहवाल सादरीकरणा प्रसंगी बोलतांना टैग्ड चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी व संस्थापक सदस्य आणि आयएसआर नॉलेज पार्टनर देवाशिष शर्मा म्हणाले की, 2024 या वर्षात अधिकाधिक कंपन्या आपल्या कुशल उपक्रमांमध्ये गुंतवणूक करताना दिसतील. संपूर्ण उद्योगांमध्ये नोकरभरतीमध्ये नवीन भूमिका जोडल्या गेल्याने आम्ही करिअरच्या सुरुवातीच्या कार्यक्रमांमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या कंपन्यांशी संपर्क करणार आहोत.
इंडिया स्किल्स रिपोर्ट 2024 भारतातील तरुणांच्या रोजगारक्षमतेचे मूल्यांकन करण्यासाठी कौशल्य उपक्रमांच्या पलीकडे जाऊन एआय-संचालित भविष्यासाठी उद्योगाच्या तयारीवर भर देतो.संस्थात्मक नेतृत्वाचे वर्गीकरण महत्वाच्या क्षेत्रांमध्ये केले जाते, जे व्यावसायिक विकासाच्या पुढील पिढीसाठी सर्वोत्तम पद्धतींवर प्रकाश टाकतात.
