पुणे: दंतचिकित्सकाचे करिअर आता केवळ डेंटल चेअर आणि क्लिनिकपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. एम. ए. रंगूनवाला कॉलेज ऑफ डेंटल सायन्सेस अँड रिसर्च सेंटर, पुणे यांच्या मते, या बदलामुळे MDS Oral Medicine & Radiology (OMDR) आणि MDS Oral Pathology या शाखांकडे BDS विद्यार्थ्यांनी पाहण्याची दृष्टीही बदलू शकते. टेलिरॅडिओलॉजी, डिजिटल पॅथॉलॉजी, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), तोंडाच्या कर्करोगासंबंधी उपक्रम, तंबाखूमुक्ती कार्यक्रम आणि स्वतःचा व्यवसाय उभारण्याच्या संधी यामुळे या शाखांमध्ये करिअरचे नवे मार्ग तयार होत आहेत.
अनेक वर्षांपासून या दोन्ही शाखांबद्दल विद्यार्थ्यांमध्ये काही ठरावीक समज आहेत. OMDR म्हणजे मुख्यतः रेडिओलॉजी आणि अध्यापन, तर Oral Pathology म्हणजे मायक्रोस्कोप, प्रयोगशाळा आणि शिक्षण क्षेत्र, असे मानले जाते.
मात्र डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे हे चित्र बदलत आहे.
एका डायग्नोस्टिक सेंटरमध्ये काढलेला CBCT स्कॅन इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने दुसऱ्या ठिकाणी असलेल्या तज्ज्ञाकडे तपासणीसाठी पाठवता येतो. त्यामुळे स्कॅनिंग सेंटर, रुग्णाला पाठवणारा दंतचिकित्सक आणि ओरल रेडिओलॉजिस्ट हे वेगवेगळ्या ठिकाणी असूनही एकत्र काम करू शकतात.
OMDR तज्ज्ञांसाठी यात CBCT रिपोर्टिंग, टेलिरॅडिओलॉजी, ओरल मेडिसिन कन्सल्टेशन, इम्प्लांट प्लॅनिंग आणि रेफरल डायग्नोस्टिक्स अशा विविध संधी निर्माण होऊ शकतात. प्रत्येक स्कॅनिंग मशीन स्वतःच्या मालकीचे असणे आवश्यक नाही. उपलब्ध डायग्नोस्टिक सेंटरसोबत काम करणे किंवा योग्य गुंतवणूक आणि नियमांचे पालन करून स्वतःचे ओरल डायग्नोस्टिक आणि रेफरल सेंटर उभारणे, हाही उद्योजकतेचा एक मार्ग ठरू शकतो.
Oral Pathology मध्ये वेगळ्या प्रकारच्या संधी आहेत.
भारतामध्ये तोंडाचा कर्करोग तसेच तंबाखू आणि सुपारीशी संबंधित आजार हे महत्त्वाचे आरोग्यविषयक प्रश्न आहेत. संशयास्पद जखम लवकर ओळखणे, Oral Potentially Malignant Disorders (OPMDs) तपासणे, बायोप्सी आणि ऊतींचे निदान करणे या प्रक्रियेत Oral Pathologist ची महत्त्वाची भूमिका असते.
त्यामुळे डायग्नोस्टिक लॅब, रुग्णालये, कर्करोग तपासणी कार्यक्रम आणि संशोधन संस्थांबरोबरच सरकारी व सार्वजनिक आरोग्य उपक्रम, तंबाखूमुक्ती कार्यक्रम, ओरल कॅन्सर स्क्रीनिंग आणि आरोग्य क्षेत्रात काम करणाऱ्या स्वयंसेवी संस्था (NGOs) यांसारख्या क्षेत्रांमध्येही अशा तज्ज्ञांच्या ज्ञानाचा उपयोग होऊ शकतो. या नोकरीच्या हमी नसल्या तरी Oral Pathology मधील करिअरचे पर्याय अधिक व्यापक असल्याचे यातून दिसते.
डिजिटल पॅथॉलॉजीमुळे आणखी शक्यता निर्माण होत आहेत. काचेवरील स्लाइडचे उच्च दर्जाच्या डिजिटल प्रतिमेत रूपांतर करता येते. त्यामुळे दुसऱ्या ठिकाणच्या तज्ज्ञाचा सल्ला घेणे शक्य होते. टेलिपॅथॉलॉजी आणि AI आधारित तंत्रज्ञानही या क्षेत्रात विकसित होत आहे. मात्र अंतिम वैद्यकीय निर्णयासाठी तज्ज्ञाचे ज्ञान आणि अनुभव आवश्यकच राहतात.
या बदलत्या करिअरच्या गरजा लक्षात घेऊन रंगूनवाला कॉलेजने Career Plus कार्यक्रम तयार केला आहे. OMDR विद्यार्थ्यांसाठी 200 पर्यवेक्षित CBCT रिपोर्ट्स आणि 30 डिजिटल इम्प्लांट प्लॅन्स करण्याचे नियोजन आहे. यासोबत AI आधारित इमेजिंगचा अनुभव दिला जाणार आहे. कार्यक्रमात 25 पर्यवेक्षित OPMD आणि ओरल ऑन्कोलॉजी केसेस, तंबाखू व सुपारीशी संबंधित क्लिनिकल अनुभव आणि मायक्रोस्कोपवर आधारित प्रक्रियांचाही समावेश आहे.
उद्योजकतेलाही या कार्यक्रमात स्थान देण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांना गुंतवणूक, खर्च, सेवा शुल्क, रेफरल नेटवर्क आणि आर्थिक नियोजन समजून घेऊन स्वतःचा संपूर्ण बिझनेस प्लॅन तयार करावा लागतो.
“प्रत्येक MDS शाखा विद्यार्थ्याला त्या विषयाचे सखोल ज्ञान देते आणि ते सर्वात महत्त्वाचे आहे. पण दीर्घ करिअरसाठी एवढेच पुरेसे नसते. विद्यार्थ्यांनी आपल्या शाखेशी जोडलेले नवे तंत्रज्ञान, क्लिनिकल प्रक्रिया आणि व्यावसायिक संधीही समजून घेतल्या पाहिजेत,” असे कॉलेजचे प्रभारी प्राचार्य डॉ. विवेक हेगडे यांनी सांगितले.
Career Plus हा मान्यताप्राप्त MDS अभ्यासक्रमासोबत चालणारा कार्यक्रम आहे. तो वेगळी तज्ज्ञ पदवी देत नाही. MDS Oral Medicine & Radiology (OMDR) आणि MDS Oral Pathology विद्यार्थ्यांच्या पदव्युत्तर प्रशिक्षणामध्ये तो समाविष्ट करण्यात आला आहे.
या दोन शाखांकडे पाहण्याचा मुद्दा त्यामुळे केवळ रेडिओलॉजी किंवा मायक्रोस्कोपपुरता राहत नाही. डायग्नोस्टिक्स, तंत्रज्ञान, ओरल कॅन्सर, सार्वजनिक आरोग्य, तंबाखूमुक्ती, रेफरल नेटवर्क आणि उद्योजकता — या सर्वांमधून दीर्घकालीन करिअरचे वेगवेगळे मार्ग तयार होऊ शकतात.
