मुंबई, २० जानेवारी २०२६ :
ऑगस्ट क्रांती मैदान येथे सुरू असलेल्या वसुधैव कुटुंबकम् की ओर परिषद व प्रदर्शनाचा पाचवा दिवस सार्वभौमत्व, जागतिक संस्था आणि बदलत्या आंतरराष्ट्रीय सहकार्याच्या चौकटी यांवर सखोल चर्चांनी गाजला. मुंबईतील परराष्ट्र मंत्रालयाच्या (MEA) पाठबळाने आयोजित ही संपूर्ण परिषद परमपूज्य ७९वे आध्यात्मिक सार्वभौम जैनाचार्य युगभूषणसुरी महाराज साहेब यांच्या आशीर्वादाखाली पार पडत आहे.
दिवसभर वसुधैव कुटुंबकम् प्रदर्शन खुले होते. प्राचीन भारतीय ज्ञानपरंपरेतून आलेल्या १२ कालातीत तत्त्वांचे सादरीकरण पाहण्यासाठी मोठ्या संख्येने नागरिक उपस्थित होते. शासन, कूटनीती आणि संस्थात्मक जबाबदारी यांवरील चर्चांसाठी हे प्रदर्शन एक वैचारिक आधार ठरले.
विद्यार्थ्यांचा सहभागही उल्लेखनीय राहिला. विविध सत्रांमध्ये मॉडेल युनायटेड नेशन्स (MUN) आणि नालंदा वाद या उपक्रमांतून विद्यार्थ्यांनी कूटनीती, प्रशासन आणि नैतिक निर्णयप्रक्रिया यांचा अनुभवाधारित अभ्यास केला.
सकाळी मथुरादास हॉल येथे “सार्वभौमत्व : प्राचीन आणि आधुनिक” या विषयावर सत्र झाले. या सत्रात परमपूज्य जैनाचार्य युगभूषणसुरी महाराज साहेब तसेच रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे केंद्रीय मंडळाचे अंशकालीन संचालक व तुगलक मासिकाचे संपादक श्री. एस. गुरुमूर्ती सहभागी झाले. सभ्यतागत दृष्टिकोनातून ते आधुनिक राष्ट्र-राज्य संकल्पनेपर्यंत सार्वभौमत्वाच्या प्रवासाचा आढावा या चर्चेत घेण्यात आला. आर्थिक सार्वभौमत्व, सांस्कृतिक स्वायत्तता आणि जागतिकीकरणाच्या पार्श्वभूमीवरील शासन मॉडेल्स यांवरही सविस्तर चर्चा झाली.
यावेळी विचार मांडताना परमपूज्य युगभूषणसुरी महाराज म्हणाले, “स्वभावतः आपण एक राष्ट्र होतो; राज्य म्हणून आपली ओळख नंतर निर्माण झाली. पाश्चात्त्यांनी स्वीकारलेला राष्ट्र–राज्य सिद्धांत आपल्यावर लादण्यात आला असला, तरी प्राचीन भारतातही शासनकर्ते न्याय देत होते. अर्थशास्त्र व नीतिशास्त्रासारख्या ग्रंथांत मांडलेली शाश्वत तत्त्वे आजही सुशासनासाठी तितकीच सत्य आणि मार्गदर्शक आहेत.”
दुपारी पॅनेल ४ : बहुपक्षीय संस्था आणि संक्रमण काळ या सत्रात भारताच्या माजी संयुक्त राष्ट्रांतील कायम प्रतिनिधी राजदूत रुचिरा कंबोज, धर्मा अलायन्सचे संस्थापक (समन्वयक) प्रशांत शर्मा, इंडियन असोसिएशन ऑफ इंटरनॅशनल स्टडीज (IAIS) चे महासचिव श्री. राजीव नयन, ऑब्झर्व्हर रिसर्च फाउंडेशन (ORF) चे संचालक समीर पाटील आणि प्रमुख प्रतिनिधी म्हणून अनय जोगळेकर सहभागी झाले. बदलत्या भू-राजकीय परिस्थितीत बहुपक्षीय संस्थांची भूमिका, उपयुक्तता आणि सुधारणांची गरज यावर या पॅनेलमध्ये विचारमंथन झाले. या सत्रादरम्यान ऑगस्ट क्रांती मैदान जाहीरनामा पॅनेल सदस्यांच्या स्वाक्षरीने स्वीकारण्यात आला.
याच दिवशी थिंक टँक्स, व्यावसायिक आणि शिक्षण या विषयांवरील पॉडकास्ट सत्रांचे आयोजन करण्यात आले. धोरण, उद्योग आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी या माध्यमातून सर्वसामान्य जनतेसाठी उपयुक्त चर्चा मांडल्या.
सार्वजनिक सहभाग अधिक प्रभावी करण्यासाठी सायंकाळी लेझर शो आणि पथनाट्यांचे आयोजन करण्यात आले. लेझर शोमध्ये वसुधैव कुटुंबकम् या संकल्पनेतील कुटुंब, समाज आणि जागतिक सौहार्द यांची परस्परसंबंधितता प्रकाश, ध्वनी आणि निवेदनाच्या माध्यमातून सादर करण्यात आली. याला मोठ्या प्रमाणावर प्रेक्षकांची उपस्थिती लाभली. याआधी दिवसभरात विद्यार्थ्यांनी आणि युवक गटांनी सादर केलेल्या पथनाट्यांमधून मूल्ये, जबाबदारी, न्याय आणि सामूहिक कल्याण यांवर आधारित सामाजिक कथानक मांडले गेले.
एकूणच, २० जानेवारी रोजी झालेल्या चर्चांनी सार्वभौमत्व, जागतिक सहकार्य आणि संस्थात्मक सुधारणांवर भर देत युवक सहभाग आणि सार्वजनिक शिक्षण यांचा समतोल साधला, असे आयोजकांनी नमूद केले.
