पुणे, मे २०२६ : गेल्या पाच वर्षांपासून चेहऱ्यात तीव्र वेदना सहन करणाऱ्या ६७ वर्षीय महिलेला मणिपाल हॉस्पिटल, खराडी, पुणे येथे करण्यात आलेल्या प्रगत मेंदू शस्त्रक्रियेमुळे अखेर मोठा दिलासा मिळाला आहे. संबंधित महिला ट्रायजेमिनल न्युराल्जिया या न्यूरोलॉजिकल आजाराने त्रस्त होती. या आजारामध्ये चेहऱ्यावर अचानक विजेचा झटका बसल्यासारख्या तीव्र आणि असह्य वेदना होतात. कालांतराने या वेदना इतक्या वाढल्या की खाणे, बोलणे, दात घासणे आणि चेहरा धुणे यांसारख्या दैनंदिन साध्या गोष्टीदेखील तिच्यासाठी अत्यंत कठीण बनल्या होत्या. दीर्घकाळ औषधोपचार सुरू असूनही तिची लक्षणे वाढतच गेली आणि त्यामुळे तिच्या दैनंदिन आयुष्याबरोबरच मानसिक स्वास्थ्यावरही मोठा परिणाम झाला होता.
सविस्तर वैद्यकीय तपासणी आणि प्रगत न्यूरोइमेजिंगनंतर डॉक्टरांना असे आढळून आले की सुपीरियर सेरेबेलर आर्टरी नावाची रक्तवाहिनी ट्रायजेमिनल नर्व्हवर दबाव आणत होती आणि त्यामुळे तीव्र वेदनांचे झटके येत होते. त्यानंतर रुग्णाला मायक्रोव्हॅस्क्युलर डीकंप्रेशन (एमव्हीडी) ही विशेष शस्त्रक्रिया करण्याचा सल्ला देण्यात आला. ट्रायजेमिनल न्युराल्जियासाठी ही शस्त्रक्रिया अत्यंत प्रभावी आणि मान्यताप्राप्त उपचारपद्धती मानली जाते.
या प्रकरणाविषयी माहिती देताना मणिपाल हॉस्पिटल, खराडी, पुणे येथील न्यूरोसर्जन डॉ. सचिन चिमटे पाटील म्हणाले, “ट्रायजेमिनल न्युराल्जिया हा सर्वाधिक वेदनादायक न्यूरोलॉजिकल आजारांपैकी एक मानला जातो. अनेक रुग्ण औषधोपचार हाच एकमेव पर्याय आहे असे समजून अनेक वर्षे शांतपणे वेदना सहन करत राहतात. मात्र काही निवडक रुग्णांमध्ये प्रगत मायक्रोसर्जिकल तंत्रज्ञानामुळे दीर्घकालीन आराम मिळू शकतो आणि जीवनमानात मोठी सुधारणा होऊ शकते. साधारणपणे पारंपरिक मायक्रोव्हॅस्क्युलर डीकंप्रेशन शस्त्रक्रियेमध्ये नर्व्ह आणि रक्तवाहिनी यांच्या मधे टेफ्लॉनचे छोटे साहित्य ठेवून दबाव कमी केला जातो. मात्र या प्रकरणात आम्ही ‘ट्रान्सपोजिशन टेक्निक’ या प्रगत तंत्राचा वापर केला. या तंत्रामध्ये दबाव निर्माण करणारी रक्तवाहिनी नर्व्हपासून अत्यंत काळजीपूर्वक वेगळी करून दुसऱ्या सुरक्षित ठिकाणी हलवली जाते.”
ते पुढे म्हणाले, “यानंतर विशेष वैद्यकीय गोंदाच्या साहाय्याने ती रक्तवाहिनी सभोवतालच्या आवरणाला सुरक्षितपणे स्थिर करण्यात आली. त्यामुळे नर्व्ह आणि रक्तवाहिनी यांच्या मधे कोणतेही साहित्य न ठेवता वेदनेचे मूळ कारण दूर करण्यात मदत झाली. विशेषतः दैनंदिन कामांवर परिणाम होऊ लागल्यानंतर लवकर निदान आणि वेळेवर उपचार करणे अत्यंत महत्त्वाचे असते.”
ही शस्त्रक्रिया यशस्वी ठरली असून शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाला चेहऱ्याच्या वेदनांपासून मोठा आराम मिळाला. अनेक वर्षांच्या त्रासानंतर आता त्या आरामात खाणे, बोलणे आणि दैनंदिन कामे करू शकत आहेत.
या प्रकरणामुळे पुण्यात उपलब्ध होत असलेल्या प्रगत न्यूरोसर्जरी उपचारपद्धतींचे महत्त्व अधोरेखित झाले असून दीर्घकालीन चेहऱ्याच्या वेदनांनी त्रस्त असलेल्या रुग्णांसाठी ही उपचारपद्धती आशेचा किरण ठरत
आहे.
