पुणे, १७ जून २०२५: बजाज फिन्सर्व्ह एएमसीच्या एका अभ्यासानुसार, भारतातील स्मॉल-कॅप सेगमेंटने मागील सात वर्षांमध्ये लक्षणीय वाढ दर्शविली आहे. २०१७ मधील रु. १७ लाख कोटी रुपयांवरून २०२४ च्या अखेरीस रु. ९२ लाख कोटी पर्यंत मार्केट कॅपिटलायझेशनमध्ये पाच पटीने वाढ झाली आहे, जे २७.६% च्या मजबूत चे प्रतिबिंब आहे. तुलनेत, याच काळात लार्ज-कॅप आणि मिड-कॅप सेगमेंटमध्ये अनुक्रमे १४.५% आणि २१.६% चा CAGR नोंदवला गेला.
पुढे, अभ्यासात असे म्हटले आहे की एकूण बाजार भांडवलामध्ये स्मॉल-कॅप्सचे योगदान गेल्या तीन वर्षांत १.४ पटीने वाढले आहे. त्याच वेळी, कॉर्पोरेट नफ्यात त्यांचे योगदान गेल्या चार वर्षांत २.५ पटीने वाढले आहे. हा ट्रेंड स्मॉल-कॅप सेगमेंटची वाढती लोकप्रियता आणि गुंतवणुकीच्या विस्तृत संधी दर्शवितो.
आर्थिक वर्ष 25 च्या उत्तरार्धात स्मॉल कॅप्स शेअर्सच्या किंमतीत घसरण दिसून आली, ज्यामुळे चांगल्या मूल्यांकनावर दर्जेदार स्मॉल कॅप्स जमा करण्याची संधी निर्माण झाली. एप्रिल 2025 पर्यंत, बहुतेक स्मॉल कॅप्स त्यांच्या 52 आठवड्यांच्या उच्चांकापेक्षा कमी व्यापार करत आहेत, ज्यामुळे हा विभाग मूल्यांकनाच्या दृष्टीने आकर्षक ठरतो. आर्थिक वर्ष 24 पासून स्मॉल-कॅप निर्देशांकात केवळ 4% वाढ झाली असली तरी, करानंतरचा नफा 38% नी वाढला, जो या विभागाचे अव्यक्त मूल्य दर्शवितो. किंमत सुधारणा असूनही, आर्थिक वर्ष 25 मध्ये स्मॉल-कॅप नफा आर्थिक वर्ष 24 मधील रुपये 21,669 कोटींवरून रुपये 29,941 कोटींपर्यंत वाढला. याव्यतिरिक्त, टॉप 250 स्मॉल-कॅप कंपन्यांपैकी 74% ने भांडवलावरील दुहेरी अंकी परतावा नोंदवला, जो मजबूत मूलभूत तत्त्वे दर्शवितो.
हा अभ्यास संभाव्य धोके टाळण्यासाठी दर्जेदार स्मॉल-कॅप स्टॉक निवडण्याच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकतो. त्यानुसार, 2017 मधील जवळपास 50% स्मॉल-कॅप कंपन्या मायक्रो-कॅप श्रेणीत उतरल्या आहेत. विशेष म्हणजे, स्मॉल कॅप्स 2020 पासून 196 लिस्टिंग्जसह आयपीओ उपक्रमांमध्ये आघाडीवर आहेत8. मात्र, केवळ चार कंपन्या मिडकॅप्समध्ये रूपांतरित झाल्या आहेत आणि लार्जकॅपमध्ये एकही नाही, ज्यामुळे काळजीपूर्वक निवड करण्याची गरज अधोरेखित होते.
वेळेनुसार चांगल्या लहान कॅप्सची उत्पादकता अधिक व्यापक निर्देशांकांपेक्षा चांगली आहे:
बजाज फिन्सर्व्ह एएमसीने नमूद केले आहे की निफ्टी स्मॉल कॅप २५० क्वालिटी ५० टीआरआयने मागील १९ आर्थिक वर्षांपैकी १४ वर्षांमध्ये निफ्टी स्मॉल कॅप २५० टीआरआयपेक्षा चांगली कामगिरी केली आहे. एकूणच, गुणवत्ता निर्देशांकाने आर्थिक वर्ष१० पासूनच्या नऊ वर्षांमध्ये इतर सर्व निर्देशांकांपेक्षा जास्त परतावा दिला. याव्यतिरिक्त, स्मॉल कॅप क्वालिटी निर्देशांकाने काही वर्षांमध्ये लार्ज-कॅप्सच्या तुलनेत कमी मानक विचलन (स्टँडर्ड डिव्हिएशन) दर्शविले आहे.
अभ्यासात पुढे असेही निदर्शनास आणले आले आहे की निफ्टी स्मॉल कॅप २५० क्वालिटी ५० टीआरआयने मागील १९ आर्थिक वर्षांपैकी १७ वर्षांमध्ये निफ्टी स्मॉल कॅप २५० टीआरआयपेक्षा अधिक चांगल्या प्रकारे बाजारातील अस्थिरतेचा सामना केला आहे, जे बाजारातील चढ-उतारांच्या काळात त्याची लवचिकता अधोरेखित करते.
भूतकाळातील कामगिरी भविष्यात टिकून राहू शकते किंवा नाही.
