हृदयरोग हा आता फक्त वृद्धांचा आजार राहिलेला नाही. आजकाल डॉक्टरांना अचानक छातीत दुखणे, धाप लागणे आणि उच्च रक्तदाब अशी लक्षणे घेऊन अधिकाधिक तरुण रुग्ण येताना दिसत आहेत. या लक्षणांची वेळेवर ओळख आणि तात्काळ उपचार घेतल्यास जीव वाचू शकतो.
अलीकडेच पुण्यातील एका प्रकरणाने दाखवून दिले की आधुनिक उपचार पद्धतींमुळे रुग्णांना नवजीवन मिळू शकते.
वेळेवर केलेले उपचार जीव वाचवू शकतात
एका प्रकरणात, एक 40 वर्षांची महिला तीव्र छातीत दुखणे, घाम येणे आणि उच्च रक्तदाब अशा लक्षणांसह रुग्णालयात दाखल झाली.
एंजिओग्राफीमध्ये तिच्या Right Coronary Artery (RCA) च्या शेवटच्या भागात एक गंभीर ब्लॉकेज आढळले. ब्लॉकेज लहान, मऊ आणि जड कॅल्सिफाइड नव्हते. सुरुवातीला बलून वापरून ब्लॉकेज उघडण्यात आले आणि रक्तप्रवाह सुधारला.
ब्लॉकेज हे बायफर्केशनजवळ असल्याने डॉक्टरांनी स्टेंट टाळण्याचा निर्णय घेतला. बलूनिंगला चांगला प्रतिसाद मिळाल्यामुळे Drug-Coated Balloon (DCB)द्वारे उपचार करण्यात आले. या प्रक्रियेत औषध थेट रक्तवाहिनीच्या भिंतीपर्यंत पोहोचवले गेले.
शेवटी, धमनित स्टेंट न लावता ती पूर्णपणे उघडी राहिली. हा प्रकरण “मेटल-फ्री” RCA उपचाराचा उत्तम नमुना मानला जातो.
इंटरव्हेन्शनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. सूरज इंगोळे म्हणाले:
“मेटल-फ्री PCI पद्धतीमुळे रक्तवाहिनी नैसर्गिकरित्या बरी होऊ शकते. तरुण रुग्णांसाठी दीर्घकालीन मेटल इम्प्लांट्स टाळण्यासाठी ही आदर्श पद्धत आहे, तसेच तीव्र प्रकरणांमध्ये त्वरित पुनर्वसनास मदत करते.”
दुसऱ्या प्रकरणात, 34 वर्षांचा मधुमेही पुरुष स्थिर अँजिनाच्या तक्रारींसह आला. एंजिओग्राफीमध्ये RCA मध्ये एक लक्षणीय अरुंदता दिसली. लक्षणांचे स्वरूप सौम्य आणि नॉन-कॅल्सिफाइड असल्याचे निदर्शनास आले.
सुरुवातीच्या बलूनिंगनंतर रक्तप्रवाह पुरेसा सुधारला आणि उरलेली अरुंदता गंभीर नव्हती. ‘Treat to LAST’ धोरणानुसार, उत्कृष्ट प्रतिसाद पाहून डॉक्टरांनी स्टेंट लावणे टाळले. Drug-Coated Balloon वापरून उपचार पूर्ण करण्यात आला आणि रक्तप्रवाह पूर्णपणे सुरळीत राहिला. स्टेंटची गरज भासली नाही.
हा RCA साठी स्कॅफोल्ड-फ्री DCB चा आदर्श केस ठरला.
लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी
● छातीत दुखणे कधीही दुर्लक्षित करू नका, विशेषतः घाम येणे, गरगरणे किंवा धाप लागणे या लक्षणांसह असल्यास.
● रुग्णालयात लवकर दाखल झाल्यास जीव वाचू शकतो; उशीर झाल्यास हृदयाचे नुकसान कायमचे होऊ शकते.
● आधुनिक उपचार सुविधा आता स्थानिक पातळीवर उपलब्ध आहेत – एंजिओप्लास्टी, ड्रग-इल्युटिंग उपचार आणि IVUS-मार्गदर्शित प्रक्रिया आता फक्त मेट्रोपुरत्याच मर्यादित नाहीत.
● जीवनशैली व फॉलो-अप अतिशय महत्त्वाचे – मधुमेह, रक्तदाब नियंत्रण आणि औषधांचे पालन हे प्रक्रियेइतकेच आवश्यक आहे.
भारतामध्ये हृदयरोग मृत्यूचे प्रमुख कारण आहे, परंतु जागरूकता, वेळेवर उपचार आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे अनेकांचे जीवन बदलत आहे. संदेश स्पष्ट आहे: आपल्या हृदयाचे ऐका, वेळेत कृती करा आणि योग्य उपचार तुम्हाला निरोगी उद्या देऊ शकतात.
