पुणे, 2026: झाडे एकमेकांशी कसा संवाद साधतात याच्या शोधापासून ते निसर्गाचे निरीक्षण आणि खेळांमधून शिकण्यापर्यंत, पुण्यातील शिक्षक वर्गातील धडे मुलांच्या दैनंदिन अनुभवांशी जोडण्याचे नवनवे मार्ग शोधत आहेत. सोशल इमोशनल अँड इकॉलॉजिकल नॉलेज (SEEK)© अभ्यासक्रमातील सहभाग आणि रंगीत SEEKer कम्युनिटीमधील योगदानाबद्दल रंगीतने सहा शिक्षकांना सप्टेंबर 2026 चे ‘टीचर ऑफ द मंथ’ म्हणून सन्मानित केले आहे.
हे सहा शिक्षक आहेत: ओंकार प्राथमिक विद्यालय, वारजे येथील जुबेदा पटेल; विष्णुपंत तांबे शाळेतील संगीता शिंदे; वसंतदादा पाटील प्राथमिक व माध्यमिक विद्यालयातील किशोर तरडे; क्रांतिवीर चापेकर विद्यालयातील श्वेता उपाध्ये आणि छाया सुरवसे; तसेच प्रथमेश प्राथमिक विद्यालयातील अंजली झिटे.
गेल्या काही महिन्यांपासून रंगीतचा ‘टीचर ऑफ द मंथ’ उपक्रम अशा शिक्षकांचा गौरव करत आहे, जे वर्गात नवनवीन उपक्रमांचे प्रयोग करत राहतात, आपल्या अध्यापनाच्या अनुभवांवर चिंतन करतात आणि एकमेकांकडून शिकतात.
जुबेदा पटेल यांच्या मते, SEEK मधील प्रत्यक्ष कृतीवर आधारित उपक्रमांमुळे मुलांसाठी पर्यावरण शिक्षण अधिक सोपे आणि आनंददायी झाले आहे. झाडे कशी संवाद साधतात आणि स्वतःचे रक्षण कसे करतात हे उलगडणारे उपक्रम, तसेच प्राणी आणि निसर्गावरील धड्यांमुळे मुलांमध्ये कुतूहल आणि पर्यावरणाविषयी जागरूकता निर्माण झाली आहे. किशोर तरडे यांना असे आढळले आहे की हे उपक्रम, खेळ आणि सामायिक अनुभव मुलांना पर्यावरण, समाज आणि दैनंदिन जीवन समजून घेण्यास मदत करतात. शिक्षकांना विद्यार्थ्यांसोबत शिकण्याची संधी मिळते, याला ते महत्त्व देतात, कारण त्यामुळे वर्ग अधिक उत्साही आणि सहभागी बनतो.
निसर्ग, दयाळूपणा आणि सुरक्षित-असुरक्षित स्पर्श यांवरील SEEK धड्यांमुळे संगीता शिंदे यांना महत्त्वाच्या संकल्पना मुलांना सहज समजावून सांगणे शक्य झाले आहे. शांत स्वभावाच्या मुलांमध्येही आत्मविश्वास वाढत असल्याचे आणि ती इतरांशी अधिक मोकळेपणाने संवाद साधू लागल्याचे त्यांनी पाहिले आहे. क्रांतिवीर चापेकर विद्यालयात श्वेता उपाध्ये आणि छाया सुरवसे यांना असे जाणवले की प्रत्यक्ष पर्यावरणीय उपक्रमांमुळे मुले आपल्या सभोवतालचे निरीक्षण करतात, प्रश्न विचारतात आणि आपले विचार व्यक्त करतात. उपाध्ये यांच्यासाठी, मुलांना झाडे, पाने, फुले आणि पक्षी यांचा शोध घेताना पाहून अनुभवातून स्वतः शोध घेण्याची संधी देण्याचे मोल अधोरेखित झाले.सुरवसे यांच्यासाठीही हे उपक्रम समाधानकारक ठरले, कारण त्यांतून मुलांमध्ये निरीक्षणशक्ती, संवेदनशीलता आणि आत्मविश्वास फुलण्यास मदत होते.
अंजली झिटे यांच्यासाठी अध्यापनातील सर्वात समाधानाचा भाग म्हणजे मुले पर्यावरण आणि सकारात्मक मूल्यांविषयी शिकताना उत्साहाने सहभागी होताना पाहणे. त्यांना आत्मविश्वासाने पुढे जाताना आणि एकमेकांना मदत करताना पाहून त्यांच्या कामातील समाधान आणखी वाढते.
हे शिक्षक एकत्रितपणे रंगीतचा ‘टीचर्स फर्स्ट’ दृष्टिकोन प्रतिबिंबित करतात, ज्यात शिक्षकांना केवळ साधनसामग्रीच नव्हे, तर प्रयोग करण्याच्या, वर्गातील अनुभव सामायिक करण्याच्या आणि स्वतःच्या अध्यापन पद्धतीत प्रगती करण्याच्या संधीही दिल्या जातात. रंगीत SEEKer कम्युनिटीच्या माध्यमातून शिक्षक कल्पनांची देवाणघेवाण करतात आणि एकमेकांकडून प्रेरणा घेतात.
रंगीतचे सहसंस्थापक आणि सीईओ सिमरन मुलचंदानी म्हणतात: “जेव्हा शिक्षकांना प्रयोग करण्याची, आपल्या अनुभवांवर चिंतन करण्याची आणि एकमेकांकडून शिकण्याची संधी मिळते, तेव्हा ते शिकतात आणि घडतात. SEEKer कम्युनिटी आणि आमच्या ‘टीचर ऑफ द मंथ’ उपक्रमाद्वारे शिक्षकांना पाठबळ आणि मान्यता मिळावी, तसेच इतरांना प्रेरणा देऊ शकतील अशा पद्धती त्यांनी सामायिक कराव्यात, अशी आमची इच्छा आहे. हे अनुभव आपल्याला आठवण करून देतात की शिकणे हा मुलांप्रमाणेच शिक्षकांसाठीही शोधाचा प्रवास असू शकतो.”
पुण्यातील हे सहा शिक्षक रंगीतने मुंबई, पुणे आणि पाली (राजस्थान) येथून सप्टेंबर 2026 साठी ‘टीचर ऑफ द मंथ’ म्हणून सन्मानित केलेल्या 14 शिक्षकांपैकी आहेत. हा उपक्रम शिक्षक आपल्या वर्गात काय योगदान देतात इतकेच नव्हे, तर स्वतः कुतूहलशील राहण्याची आणि सतत शिकत राहण्याची त्यांची तयारी यांचा
ही गौरव करतो.
