अहमदाबाद (18%), पुणे (22%) आणि कोलकाता (22%) ही सर्वाधिक परवडणारी बाजारपेठा आहेत
मुंबईमध्ये उत्पन्न-ते-ईएमआय (Income to EMI) गुणोत्तर 47% झाल्याने परवडण्याची मर्यादा ओलांडली आहे
प्रीमियम-आधारित वेटेड सरासरी किमतींमध्ये झालेल्या वाढीमुळे एनसीआरमध्ये परवडण्याच्या क्षमतेत किरकोळ घट झाली आहे
मुंबई, 23 डिसेंबर 2025: नाईट फ्रँक इंडियाच्या स्वमालकीच्या अहवालात, अफोर्डेबिलिटी इंडेक्स (Affordability Index) असे नमूद करण्यात आले आहे की 2024 च्या अखेरीपासून व्याजदरांमध्ये लक्षणीय घट झाल्यामुळे 2025 मध्ये घर खरेदीदारांची घर खरेदी करण्याची परवडण्याची क्षमता सुधारली आहे. अफोर्डेबिलिटी इंडेक्सनुसार, अव्वल आठ शहरांमध्ये अहमदाबाद 18% या गुणोत्तरासह सर्वात परवडणारी गृहनिर्माण बाजारपेठ ठरली असून, त्यापाठोपाठ पुणे आणि कोलकाता 22% या गुणोत्तरासह आहेत. मुंबईत घरांच्या परवडण्याच्या क्षमतेत लक्षणीय सुधारणा झाली असून, EMI-ते-उत्पन्न गुणोत्तर 47% पर्यंत घटले आहे. शहराच्या इतिहासात प्रथमच परवडण्याची पातळी 50% च्या मर्यादेखाली आली असून, यामुळे अधिक शाश्वत घर परवडण्याची नवीन पातळी सूचित होते.
नाईट फ्रँक इंडियाचा एफोर्डेबिलिटी इंडेक्स, जो ईएमआयवर (EMI) खर्च होणाऱ्या कुटुंबाच्या उत्पन्नाचे प्रमाण मोजतो, त्याने 2010 आणि 2021 दरम्यान आठ[1] प्रमुख भारतीय शहरांमध्ये सातत्याने सुधारणा दर्शवली. महामारीच्या काळात परवडण्याक्षमता अधिक मजबूत झाली कारण भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) पॉलिसी रेपो रेट दशकातील निच्चांकी पातळीवर आणला होता. तथापि, वाढत्या महागाईला प्रतिसाद म्हणून, RBI ने May 2022 पासून सुरू होणाऱ्या नऊ महिन्यांच्या कालावधीत रेपो रेट 250 bps ने वाढवला, ज्यामुळे 2022 दरम्यान परवडण्याक्षमतेमध्ये तात्पुरती घसरण झाली. February 2023 पासून दरांच्या स्थिरतेने परवडण्याक्षमतेच्या स्थितीत हळूहळू सुधारणा करण्यास मदत केली. अलीकडेच, आर्थिक विकास लवचिक राहिल्याने आणि महागाई भौतिकरित्या कमी झाल्याने, RBI ने February 2025 पासून रेपो रेट 125 bps ने कमी केला आहे, परिणामी बहुतेक गृहनिर्माण बाजारपेठांमध्ये परवडण्याक्षमतेत अधिक सुधारणा झाली आहे. व्याजदरांच्या या पूरक वातावरणामुळे निवासी घरांची विक्री 2024 मध्ये नोंदवलेल्या पोस्ट-पँडेमिक शिखराच्या जवळ राहण्यास मदत झाली आहे. भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या शाश्वत आणि स्थिर वाढीच्या गतीमुळे व्याजदरांचे हे पूरक वातावरण 2026 मध्येही चालू राहण्याची शक्यता आहे.
भारतातील आघाडीच्या आठ शहरांचा परवडणारा निर्देशांक
शहर
ईएमआय ते उत्पन्न गुणोत्तर
2010
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
मुंबई
93%
67%
61%
52%
53%
51%
50%
47%
एनसीआर
53%
34%
38%
28%
29%
27%
27%
28%
बेंगळुरू
48%
32%
28%
26%
27%
26%
27%
27%
पुणे
39%
29%
26%
24%
25%
24%
23%
22%
चेन्नई
51%
30%
26%
24%
27%
25%
25%
23%
हैदराबाद
47%
34%
31%
28%
30%
30%
30%
30%
कोलकाता
45%
32%
30%
25%
25%
24%
24%
22%
अहमदाबाद
46%
25%
24%
20%
22%
21%
20%
18%
स्रोत: नाईट फ्रँक रिसर्च. टीप: 2025 च्या दुसऱ्या सहामाहीसाठी, व्याजदर वगळता सर्व चल स्थिर ठेवून परवडणारी क्षमता आणि उत्पन्न पातळी मोजली जाते.
1 अहमदाबाद, बेंगळुरू, चेन्नई, हैदराबाद, कोलकाता, मुंबई, नॅशनल कॅपिटल रीजन (NCR), पुणे
· नोंद: नाईट फ्रँक अफोर्डेबिलिटी इंडेक्स एखाद्या विशिष्ट शहरातील घराच्या मासिक हप्त्यासाठी (EMI) घरगुती उत्पन्नातील किती हिस्सा आवश्यक आहे हे दर्शवतो. त्यामुळे, एखाद्या शहरासाठी नाईट फ्रँक अफोर्डेबिलिटी इंडेक्स 40% असल्यास, त्या शहरातील घरांना सरासरीपणे त्या घराच्या गृहकर्जाच्या EMI साठी त्यांच्या उत्पन्नातील 40% खर्च करावा लागतो. EMI / उत्पन्न गुणोत्तर 50% पेक्षा जास्त असल्यास ते परवडणारे मानले जात नाही, कारण ही ती मर्यादा आहे जिच्या पुढे बँका सहसा गृहकर्ज मंजूर करत नाहीत.
गृहितके (Assumptions):
• EMI, घराचे आकारमान आणि प्रति चौरस फूट किंमत ही शहर-स्तरीय सरासरी दर्शवतात.
• EMI:
§ कर्ज कालावधी – 20 वर्षे
§ कर्ज-ते-मूल्य (Loan to Value) – 80%
§ गृहकर्ज व्याजदर – सरासरी गृहकर्ज व्याजदर
· गृहएककाचे क्षेत्रफळ: प्रत्येक शहरासाठी वर्षानुवर्षे घराचा आकार स्थिर धरलेला आहे; मात्र वेगवेगळ्या शहरांमध्ये त्या शहरातील सरासरी आकार पसंती लक्षात घेऊन तो बदलतो.
· गृह किंमत: त्या शहरासाठीची मध्यम (Median) गृह किंमत
ईएमआय ते घरगुती उत्पन्न चार्ट
स्रोत: नाइट फ्रँक रिसर्च
नाईट फ्रँक इंडियाचे इंटरनॅशनल पार्टनर, चेअरमन आणि मॅनेजिंग डायरेक्टर शिशिर बैजल यांनी सांगितले की, “घर खरेदीदारांची मागणी आणि विक्रीची गती टिकवून ठेवण्यासाठी अनुकूल परवडण्याची क्षमता अत्यावश्यक आहे, जी देशासाठी एक महत्त्वाचा आर्थिक चालना देणारा घटक ठरते. गेल्या काही वर्षांत वेटेड सरासरी किमती तसेच उत्पन्न पातळी दोन्ही वाढल्या आहेत, तर गृहकर्जावरील व्याजदर रेपो दराच्या दिशेनुसार चालत असून या वर्षी त्यात 125 बेसिस पॉइंट्सची घट झाली आहे. परवडण्यावर परिणाम करणाऱ्या या तीन महत्त्वाच्या घटकांपैकी उत्पन्न पातळी अधिक वेगाने सुधारली असून, घटत्या व्याजदरांसह मिळून एकूण गृह परवडण्याची क्षमता मजबूत झाली आहे. उत्पन्न पातळी वाढत असताना आणि आर्थिक वाढ वेग घेत असताना, अंतिम वापरकर्त्यांचा (एंड-यूजर्स) आर्थिक आत्मविश्वास लक्षणीयरीत्या बळकट होतो, ज्यामुळे ते मालमत्ता निर्मितीसाठी दीर्घकालीन आर्थिक बांधिलकी स्वीकारण्यास प्रोत्साहित होतात. RBI ने आर्थिक वर्ष 2026 साठी दिलेला 7.3% चा मजबूत GDP वाढीचा अंदाज आणि अनुकूल व्याजदर वातावरण लक्षात घेता, 2026 मध्येही घर खरेदीदारांच्या मागणीला पाठबळ देणारी परवडण्याची पातळी कायम राहण्याची अपेक्षा आहे.”
कोविड-19 महामारी ही निवासी रिअल इस्टेट बाजारासाठी एक प्रवर्तक ठरली, ज्यामुळे मालमत्तेच्या किमती आणि कर्जदर यांचे पुनर्संतुलन झाले आणि मागणीत लक्षणीय वाढ झाली. प्रभावी महागाई नियंत्रण आणि सातत्यपूर्ण आर्थिक वाढ यांसारख्या मजबूत आर्थिक घटकांच्या पाठबळावर ही निवासी बाजारातील गती कायम राहिली असून, त्यामुळे घर परवडण्याची क्षमता सुधारली आणि निवासी विक्रीला वेग आला. 2025 मध्ये प्रवेश करताना बाजारात अतिप्रमाणात उष्णता वाढण्याची आणि तीव्र दुरुस्ती होण्याची शक्यता याबाबत हितधारकांमध्ये चिंता निर्माण झाली. तथापि, विक्रीची हालचाल 2024 मध्ये नोंदवलेल्या उच्च पातळीच्या जवळच राहिली असून, कोणत्याही महत्त्वपूर्ण अडथळ्यांशिवाय वर्ष संपण्याच्या दिशेने बाजार वाटचाल करत आहे.
मुंबईत प्रथमच परवडण्याची मर्यादा ओलांडली; एनसीआरमध्ये परवडण्याची क्षमता खालावली
महामारीनंतर मुंबईतील परवडण्याची पातळी लक्षणीयरीत्या सुधारली असून 2025 मध्ये ती 50% या परवडण्याच्या मर्यादेपलीकडे गेली आहे. स्थिर व्यावसायिक वातावरण व उत्पन्नवाढ, त्यासोबतच वाजवी किमतीतील वाढ आणि अधिक अनुकूल होत जाणारे वित्तपुरवठ्याचे वातावरण — हे घटक या सुधारलेल्या परवडण्यामागील प्रमुख कारणे ठरली आहेत. याच्या उलट, वर्षभरात परवडण्याच्या क्षमतेत घसरण नोंदवणारा एनसीआर हा एकमेव प्रमुख बाजार ठरला. बाजाराच्या प्रीमियम विभागातील वाढलेल्या हालचालींमुळे वेटेड सरासरी किमतींमध्ये झालेल्या तीव्र वाढीचा हा परिणाम होता. तरीही, एनसीआरमधील परवडण्याची पातळी अजूनही स्वीकारार्ह मर्यादांमध्येच असून, बाजारातील ताण दर्शवणाऱ्या 50% मर्यादेपेक्षा ती लक्षणीयरीत्या चांगली आहे.
बेंगळुरू आणि हैदराबाद या बाजारांमध्ये घर परवडण्याची पातळी बदललेली नाही, कारण वर्षभरात मागणी तसेच वेटेड सरासरी मूल्यांमध्ये सुधारणा झाली. येथेही परवडण्याची पातळी मर्यादेपेक्षा बरीच कमी असल्याने हे बाजार खरेदीदारांसाठी अनुकूल राहिले आहेत.
गृहकर्ज व्याजदर चार्ट
स्रोत: नाइट फ्रँक रिसर्च
