मुंबई, 31 ऑगस्ट 2026: नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाची (NPCI) पूर्ण मालकीची उपकंपनी असलेल्या भारत बिलपे लिमिटेडने (NBBL) एक नवीन टप्पा गाठल्याची घोषणा केली आहे. एप्रिल ते जुलै 2026 या कालावधीत भारत कनेक्टद्वारे झालेल्या परकीय चलन (forex) व्यवहारांचे मूल्य 100 दशलक्ष रुपयांच्या (10 कोटी रुपये) पुढे गेले आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या माननीय उप-गव्हर्नरांच्या हस्ते ग्लोबल फिनटेक फेस्ट (GFF) 2025 मध्ये ही फॉरेक्स श्रेणी सुरू करण्यात आली होती. ही सेवा NBBL च्या भारत कनेक्ट प्लॅटफॉर्मला ‘क्लिअरिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड’ (CCIL) द्वारे विकसित केलेल्या ‘FX-Retail’ प्रणालीशी जोडते; ज्यामुळे ग्राहकांना एका परस्पर-कार्यक्षम डिजिटल परिसंस्थेद्वारे पारदर्शक आणि स्पर्धात्मक दरांवर परकीय चलन व्यवहार करण्याची सुविधा मिळते.
सुरुवातीपासूनच या श्रेणीमध्ये दमदार वाढ दिसून आली आहे. आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये, भारत कनेक्टने 27.06 दशलक्ष रुपये मूल्याचे परकीय चलन व्यवहार पूर्ण केले. केवळ आर्थिक वर्ष 2026-27 च्या पहिल्या चार महिन्यांतच या प्लॅटफॉर्मने 111.91 दशलक्ष रुपये मूल्याचे व्यवहार केले, ज्यामुळे एकूण व्यवहारांचे मूल्य 138.97 दशलक्ष रुपयांवर पोहोचले आहे.
पारंपारिक पद्धतीत, फॉरेक्स खरेदीमध्ये किमतीची मर्यादित माहिती, विशिष्ट बँकिंग किंवा अधिकृत डीलर चॅनेलवरील अवलंबित्व आणि ऑफलाइन किंवा वेगवेगळ्या प्रक्रियांचा समावेश असतो. यातील पारदर्शकतेच्या अभावामुळे ग्राहकांना दरांची तुलना करणे आणि व्यवहाराचा एकूण खर्च समजून घेणे कठीण होत असे. नियामक बँकिंग भागीदारांच्या पाठिंब्याने, फॉरेक्स सेवांसाठी एक आंतरकार्यक्षम डिजिटल मार्केटप्लेसद्वारे भारत कनेक्ट या आव्हानांना सामोरे जाते. या प्लॅटफॉर्मवर मोठ्या रकमेच्या व्यवहारांची संख्याही वाढत आहे, कारण थेट आणि पारदर्शक किमतींमुळे ग्राहकांना उपलब्ध दरांची तुलना करता येते आणि फॉरेक्स व्यवहारांवर लक्षणीय बचत करता येते.
ही परिसंस्था आज आघाडीच्या बँका आणि ग्राहक-केंद्रित प्लॅटफॉर्म्सना एकत्र आणते. व्यावहारिक पूर्ततेचा विचार करता, सहभागी बिलर्समध्ये ॲक्सिस बँक, बँक ऑफ बडोदा, फेडरल बँक, एचडीएफसी बँक, आयसीआयसीआय बँक, पंजाब नॅशनल बँक, स्टेट बँक ऑफ इंडिया आणि येस बँक यांचा समावेश आहे. ग्राहक-केंद्रित प्लॅटफॉर्म्समध्ये भीम, बँक ऑफ बडोदा, क्रेड, फेडरल बँक, मोबीक्विक, पंजाब नॅशनल बँक आणि स्टेट बँक ऑफ इंडिया यांचा समावेश आहे, ज्यामुळे डिजिटल पद्धतीने फॉरेक्स सेवा मिळवण्याचे विविध पर्याय ग्राहकांसाठी विस्तारत आहेत.
आरबीआयचे मार्गदर्शन आणि सीसीआयएलच्या एफएक्स-रिटेलच्या आधाराने पारदर्शक किंमत निश्चितीद्वारे, एका खुल्या, आंतरकार्यक्षम आणि बाजार-संलग्न परिसंस्थेच्या माध्यमातून भारत कनेक्ट परकीय चलन खरेदीचे आधुनिकीकरण करण्यास मदत करत आहे. नियमन केलेल्या परकीय चलन प्रदात्यांना आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्मना एका समान पायाभूत सुविधेवर आणून, हा उपक्रम ग्राहकांना अधिक उपलब्धता, निवड आणि सोय देत आहे.
